Trong quá trình triển khai các dự án giao thông, các phòng chuyên môn thường khai thác nhiều loại dữ liệu địa lý để phục vụ công tác khảo sát, thiết kế và quản lý. Trong đó, KML (Keyhole Markup Language) và KMZ (bản nén của KML) là hai định dạng chuẩn phổ biến nhất để lưu trữ dữ liệu vị trí, tuyến đường và phạm vi dự án.
Tuy nhiên, trước đây các dữ liệu này thường nằm rải rác ở từng phòng ban riêng lẻ. Để tra cứu hay có cái nhìn toàn cảnh về hạ tầng giao thông thành phố, người quản lý phải mở từng file độc lập trên các phần mềm chuyên dụng. Trước thực tế đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng đang từng bước tích hợp các dữ liệu sẵn có này lên nền tảng Bản đồ số các dự án giao thông Hải Phòng. Mục tiêu đặt ra rất rõ ràng và thiết thực: mở bản đồ, chọn dự án và nhanh chóng nắm bắt bức tranh tổng thể về vị trí, tuyến đường và phạm vi dự án trên nền bản đồ thực tế.
1. Bắt đầu từ dữ liệu đang có
Muốn đưa một dự án lên bản đồ số, trước hết cần bắt đầu từ chính dữ liệu hiện hữu của dự án đó.
Các phòng dự án tiến hành rà soát và cung cấp các file KMZ, KML cùng các dữ liệu không gian đang sử dụng trong thực tế. Một dự án có thể bao gồm nhiều file thành phần, thể hiện đa dạng các đối tượng như: hướng tuyến, ranh giới/phạm vi thu hồi đất, vị trí cầu, hầm, nút giao hoặc các hạng mục công trình phụ trợ.
Trong quá trình thu thập, toàn bộ dữ liệu gốc được lưu trữ và bảo tồn nguyên vẹn. Việc lựa chọn lớp dữ liệu nào cần ưu tiên hiển thị trên bản đồ sẽ được thực hiện ở bước xử lý tiếp theo.
2. Đưa dữ liệu kỹ thuật lên bản đồ web
Để các trình duyệt web có thể đọc và hiển thị dữ liệu mượt mà, các file KMZ/KML kỹ thuật được chuyển đổi tự động sang các định dạng chuẩn web như GeoJSON/JSON.
Quy trình xử lý dữ liệu:
File KMZ / KML gốc à Chuyển đổi định dạng à Dữ liệu GeoJSON / JSON à Máy chủ Web à Hiển thị trên Bản đồ số
Người sử dụng hoàn toàn không cần bận tâm đến quy trình kỹ thuật phức tạp phía sau. Khi truy cập bản đồ, chỉ cần chọn tên dự án, hệ thống sẽ tự động tải dữ liệu tương ứng và trực quan hóa ngay trên màn hình.
Lưu ý quan trọng: Bản đồ số đóng vai trò là công cụ hỗ trợ nhìn nhanh, tra cứu tổng quan và phục vụ công tác điều hành chung; hoàn toàn không thay thế bản vẽ kỹ thuật, hồ sơ thiết kế hay các tài liệu pháp lý của dự án.
3. Chọn dự án để xem tổng quan
Trên hệ thống, dữ liệu của từng dự án được tổ chức thành các nhóm (layer) riêng biệt.
Khi chọn một dự án cụ thể, bản đồ sẽ tự động định vị (zoom) đến đúng khu vực triển khai và kích hoạt các lớp dữ liệu không gian tương ứng. Chỉ với vài thao tác nhấp chuột đơn giản, người xem có thể nhanh chóng nắm bắt:
Vị trí địa lý: Dự án nằm ở đâu trên địa bàn thành phố;
Hướng tuyến: Tuyến đường đi qua những xã, phường, khu vực nào;
Phạm vi & Ranh giới: Phạm vi ảnh hưởng và quy mô toàn dự án;
Hạng mục chính: Vị trí cầu, nút giao, hầm, điểm khống chế;
Mối tương quan: Khả năng kết nối của dự án với mạng lưới giao thông xung quanh.
Bên cạnh đó, người dùng có thể linh hoạt chuyển đổi giữa bản đồ đường phố và ảnh vệ tinh hiện trạng, giúp việc quan sát thực địa trở nên trực quan và chính xác hơn.
4. Dữ liệu đầy đủ nhưng giao diện cần đơn giản
Một file kỹ thuật gốc có thể chứa hàng trăm đối tượng chi tiết, ví dụ như các điểm lý trình 0+000, 0+200, 0+400... Nếu hiển thị toàn bộ các chi tiết này cùng lúc, giao diện bản đồ sẽ bị quá tải, gây rối mắt và khó quan sát.
Do đó, nguyên tắc thiết kế giao diện của bản đồ số là: Dữ liệu gốc giữ nguyên – Giao diện tối giản. Hệ thống chỉ lọc và hiển thị những thông tin quan trọng nhất để người dùng nhìn nhanh tổng thể. Khi có nhu cầu kiểm tra sâu hơn, cán bộ quản lý có thể chủ động bật/tắt các lớp dữ liệu chi tiết theo nhu cầu.
5. Từng bước hoàn thiện bản đồ chung các dự án
Việc xây dựng bản đồ số được triển khai theo lộ trình "cuốn chiếu": Dự án nào chuẩn hóa xong dữ liệu sẽ lập tức được cập nhật lên hệ thống.
Khi số lượng dự án tích lũy ngày càng nhiều, Ban sẽ hình thành nên một Bản đồ số dùng chung toàn ngành, cho phép xem lẻ từng dự án hoặc chồng xếp nhiều dự án trên cùng một nền bản đồ để đánh giá tính kết nối vùng.
Về lâu dài, hệ thống bản đồ số này sẽ được kết nối liên thông với các dữ liệu quản lý tiến độ, giải phóng mặt bằng, vốn đầu tư... giúp chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "Xem dự án ở đâu" sang "Quản lý tổng thể dự án qua dữ liệu không gian".
Cách làm này thể hiện tinh thần chuyển đổi số thực chất: Bắt đầu từ những dữ liệu KMZ, KML rất quen thuộc trong công việc hằng ngày, biến chúng thành một công cụ trực quan trên web, hỗ trợ hiệu quả cho công tác chỉ đạo, điều hành và quản lý dự án giao thông trên địa bàn thành phố Hải Phòng.